2025 елда Кытайның фотоэлектрик (ФЭ) һәм җил энергиясенең тупланган урнаштырылган куәте беренче тапкыр җылылык энергиясен узып китте һәм 1,84 миллиард киловаттка җитте. Бу ФЭ һәм җил энергиясен Кытайның электр энергиясе үсешенең төп таянычы итте, гомуми урнаштырылган куәтнең 47,3% ын һәм глобаль ФЭ һәм җил энергиясенең гомуми урнаштырылган куәтенең яртысын диярлек тәшкил итте. Шулай итеп, Кытай дөньяда иң зур һәм иң тиз үсә торган яңартыла торган энергия системасын булдырды. Бу структураль үзгәреш "икеләтә углерод" максатларына график буенча ирешү өчен ныклы энергетика нигезе салды. Ләкин, яңартыла торган энергия җитештерүнең табигый өзеклеклелеге һәм тотрыксызлыгы, электр энергиясе белән тәэмин итү һәм сорау схемаларының динамик көйләнеше аркасында, электр энергиясе бәяләренең тирбәнеш куркынычы сизелерлек көчәйде, бу электр энергиясе базарының тотрыклы эшләвен чикләүче күренекле киртәгә әйләнде. Быел Халык вәкилләре җыелышы һәм Кытай Халык сәяси консультатив конференциясе электр энергиясе продуктлары базарын үстерүне тизләтү өчен тиешле тәкъдимнәр керттеләр.
Вәкилләр практика күрсәткәнчә, электр энергиясе базарын реформалаштыруны тирәнәйтү деривативлар базарының хезмәттәшлек ярдәме белән аерылгысыз. Европа һәм АКШта электр энергиясе базарын реформалаштыру процессында алар шулай ук яңа энергиянең артуы аркасында электр энергиясе бәяләренең кискен тирбәнешләре дилеммасы белән очраштылар. Дериватив инструментларны комплекс куллану бу проблеманы хәл итүнең төп юлына әйләнде. 2001 елда электр энергиясе базарын реформалаштыру барышында Бөекбритания традицион электр пулы механизмын "ике яклы килешү + баланслы базар" моделе белән алыштырды, фьючерслар һәм опционнар кебек дериватив инструментларын кертте, бу базар эшчәнлегенең тотрыклылыгын сизелерлек яхшыртты. Соңгы елларда Европа һәм АКШның өлгергән базарларында электр энергиясе деривативлары белән сәүдә итү күләме ел әйләнәсендә триллион доллар дәрәҗәсендә калды. Европада электр энергиясе деривативлары белән сәүдә итү күләме спот базарыннан 9-10 тапкырга, ә АКШта 15-20 тапкырга җитте. Электр энергиясе белән сәүдә итүнең 90% тан артыгы фьючерслар кебек финанс контрактлары белән каплана, бу спот базарында бәя тирбәнешләрен нәтиҗәле тотрыклыландыра. Халыкара практика электр энергиясе деривативлары базарының өлгергән булуы бәя куркынычларын саклау, базар субъектларының тотрыклы эшләвен тәэмин итү һәм электр энергиясе базарының тотрыклы эшләвен тәэмин итү өчен бик мөһим булуын тулысынча раслады. Ике сессия вәкилләре фикеренчә, Европа һәм Америка Кушма Штатларындагы өлгергән базарлар белән чагыштырганда, Кытайның электр энергиясе деривативлары базары әле башлангыч тикшеренү этабында. Үсеш процессы электр энергиясен базарлаштыру реформасы темпына һәм энергетика структурасын үзгәртү ихтыяҗына туры килми. Нигездә, өч күренекле җитешсезлек бар:
Бер проблема - искергән сорт системасы.
Электр энергиясе фьючерсларының, стандартлаштырылган хеджирлау коралының, һәм яңа энергия чыгарудагы тирбәнешләр, иң югары нокталардагы бәя аермалары һәм экстремаль һава торышы йогынтысы кебек махсус куркынычларны каплаучы махсуслаштырылган продуктларның булмавы.
Икенчедән, төбәкара сәүдә киртәләре күренекле.
Провинцияләр (шул исәптән автономияле төбәкләр һәм муниципалитетлар) буенча электр энергиясе базары кагыйдәләре бердәм түгел, хисап механизмнары туры килми, һәм электр энергиясен тапшыру бәяләре сәясәтендә зур аермалар бар. Административ катнашу һәм җирле протекционизм вакыт-вакыт була, бу исә деривативлар базары аша провинцияләр буенча электр энергиясе ресурсларын оптималь бүлүгә ирешүне катлауландыра.
Өченчедән, сәясәтне координацияләү һәм көйләү механизмын яхшыртырга кирәк.
Энергетика һәм финанс көйләүләре арасында координацияләнгән һәм үзара бәйләнгән механизм булмау, деривативлар белән сәүдә итү һәм исәпләү кагыйдәләре һәм электр энергиясе спот базары арасындагы начар туры килү, шулай ук югары катнашу чиге һәм базар субъектлары өчен күп санлы куркынычлар, деривативлар инструментларын кулланудан баш тартуга һәм аларны куллана алмауга китерде, шуның белән базарның төп функцияләрен нәтиҗәле гамәлгә ашыруны чикләде.
Хәзерге вакытта электр энергиясе бәяләренең тирбәнешләре электр сәнәгате чылбырындагы югары һәм түбән агымлы оешмаларның операцион үсешенә сизелерлек йогынты ясады. Чыгыш тирбәнешләре аркасында яңа энергия җитештерүче предприятиеләрнең электр челтәрендәге электр бәяләре көтелгәннән тайпылды, кайбер проектларның табышлылыгы кисәтү сызыгыннан түбән төште, бу яңа проектларга инвестицияләргә кызыксынуга тәэсир итте. Электр энергиясе сату компанияләре "югары электр энергиясе сатып алу чыгымнары һәм чикләнгән электр энергиясе сату бәяләре" дигән икеләтә кысу белән очраша, операцион кыенлыкларга дучар була. Сәнәгать кулланучылары, бигрәк тә энергияне күп кулланучы предприятиеләр, электр энергиясе бәяләрен алдан исәпләүдә кыенлыклар кичерә, бу җитештерү планнарының тотрыклылыгына җитди йогынты ясый һәм нәтиҗәдә сәнәгать һәм тәэмин итү чылбырларының иминлегенә тәэсир итә. Әгәр без электр энергиясе деривативлары базарын тизләтмәсәк, бу электр энергиясе базарын реформалаштыруның тирәнәюенә тагын да комачаулый, бу яңа энергетика сәнәгатенең югары сыйфатлы үсешенә ярдәм итми һәм хәтта энергия куркынычсызлыгына һәм тәэмин итү гарантиясенең гомуми хәленә тәэсир итәргә мөмкин. Электр энергиясе базарын реформалаштыру процессында куркынычларны киметү проблемаларын нәтиҗәле хәл итү, электр энергиясе деривативлары базарын һәм спот базарын координацияләнгән үстерүне алга этәрү һәм электр энергиясе базарын реформалаштыруның тотрыклы алга китүенә ярдәм итү өчен, Ике сессия вәкилләре түбәндәгеләрне тәкъдим итәләр:
Беренчедән, куркынычларны саклау өчен ныклы нигез салу максатыннан, диверсификацияләнгән һәм стандартлаштырылган продукт системасын төзүне тизләтү тәкъдим ителә. Кытайның кыйммәтле кәгазьләрне көйләү комиссиясе (CSRC) һәм Милли энергетика идарәсе җитәкчелегендә фьючерс биржалары электр энергиясе фьючерсларын тикшерү, эшләү һәм листинг процессын тизләтергә, һәм милли дәрәҗәдә кулланыла торган электр энергиясе фьючерслары контрактларын тикшеренү, эшләү һәм листингка әзерләүне мөмкин кадәр тизрәк тәмамларга тиеш. Спот базарындагы өлгергән провинцияләрне башта иң югары үзәнлек бәя аермасы контрактлары һәм яңа энергия чыгару индексы фьючерслары кебек махсус продуктлар өчен пилот проектларны гамәлгә ашырырга дәртләндерү өчен "милли координация + җирле пилот проектлар" механизмын булдырырга кирәк. Бу пилот проектлар яңа энергия электр энергиясе җитештерү, энергия саклау һәм виртуаль электр станцияләре кебек үсеп килүче базар субъектларының куркынычларны саклау ихтыяҗларын канәгатьләндерүгә юнәлтелергә тиеш, һәм кабатланырлык тәҗрибә формалаштырганнан соң, аларны ил күләмендә алга этәрергә кирәк.
Икенчедән, бердәм милли базар булдыруны тизләтергә, төбәкара операцияләргә киртәләрне бетерергә һәм электр энергиясе деривативлары базары өчен бердәм милли кагыйдәләр булдырырга тәкъдим ителә. Электр энергиясе деривативлары базары өчен милли координация механизмын булдыруны тизләтергә, барлык провинцияләрдә (автономияле төбәкләр һәм муниципалитетларны да кертеп) сәүдә кагыйдәләрен, бухгалтерлык исәбе стандартларын һәм бәя формалаштыру механизмнарын берләштерүне алга этәрергә, сәясәт аермаларын һәм җирле протекционизмны бетерергә. Милли электр энергиясе сәүдә платформасы һәм фьючерс сәүдә платформасы системалары арасында үзара бәйләнешне һәм үзара эшләүчәнлекне алга этәрергә, сәүдә мәгълүматлары, позиция мәгълүматы һәм контрактларның үтәлеше статусы кебек төп мәгълүматны уртаклашырга һәм кулланырга мөмкинлек бирергә, шулай ук төбәкара операцияләрдә мәгълүмат асимметриясе чыгымнарын киметергә.
Өченчедән, базар инфраструктурасын төзүне көчәйтү һәм комплекслы хезмәт гарантияләү мөмкинлекләрен арттыру тәкъдим ителә. Электр энергиясе деривативлары базары инфраструктурасын төзүгә инвестицияләрне арттыру, фьючерс биржаларына һәм электр энергиясе сәүдә үзәкләренә техник системаларын яңартуда ярдәм итү, һәм сәүдә системасының тотрыклылыгын, куркынычсызлыгын һәм үткәрүчәнлеген комплекслы яхшырту. Милли дәрәҗәдә бердәм электр энергиясе мәгълүматларын уртаклашу платформасын булдыру, электр энергиясен җитештерү, тапшыру, куллану һәм энергия саклауның бөтен чылбыры буенча мәгълүмат ресурсларын интеграцияләү, һәм деривативларның төгәл бәясен билгеләү һәм куркынычларны нәтиҗәле булдырмау һәм контрольдә тоту өчен мәгълүмат ярдәме күрсәтү.
Дүртенчедән, базарның стандартлаштырылган һәм тәртипле эшләвен тәэмин итү өчен сәясәтне координацияләү һәм көйләү синергиясе механизмын булдыру һәм камилләштерү тәкъдим ителә. Энергияне көйләү һәм финанс күзәтчелеге арасында хезмәттәшлек механизмын булдыру, электр энергиясе деривативлары базарын күзәтүдә Милли энергетика идарәсе, Кытай кыйммәтле кәгазьләрен көйләү комиссиясе һәм җирле үзидарә органнары арасында җаваплылык бүленешен ачыклау, өстән аска кадәр бергә эшли торган координацияләнгән һәм нәтиҗәле көйләү көчен формалаштыру. Ярдәм итүче сәясәтне хуплау системасын яхшырту, предприятиеләрне хеджирлау бизнесын куркынычларны идарә итүне бәяләү системасына кертү һәм кредит финанслау һәм салым стимуллары ягыннан кагыйдәләргә туры китереп хеджирлау үткәрә торган предприятиеләргә төгәл ярдәм күрсәтү.
Бишенчедән, базар субъектларын үстерүне һәм аларга җитәкчелек итүне көчәйтү, шулай ук бөтен тармакның куркынычларны саклау мөмкинлекләрен арттыру тәкъдим ителә. Энергетика предприятиеләренең нормальләштерелгән укыту системасына электр энергиясе деривативлары буенча белем бирүне кертеп, җәмәгать иминлеге буенча укыту платформасы булдырылырга тиеш. Тармак ассоциацияләре һәм фьючерс биржалары белән берлектә, базар субъектларының "куркыныч нейтральлеге" турында хәбәрдарлыгын һәм куркынычларны саклау буенча гамәли эш мөмкинлекләрен арттыру өчен махсус укытулар үткәрелергә тиеш, шуның белән алар дериватив коралларны "куллана һәм кулланырга батырчылык итә" алалар.
Бастырып чыгару вакыты: 2026 елның 14 марты