7 гыйнварда Милли Энергетика Администрациясе "Яңартыла торган энергия чыганаклары өчен яшел электр энергиясе сертификатларын идарә итүне гамәлгә ашыру кагыйдәләре (сынау)" турында белдерү чыгарды, анда яшел сертификатларны бирү, күчерү, юкка чыгару һәм алар белән бәйле идарә итү буенча яңа кагыйдәләр кертелде. Документ нигезендә, яшел сертификат бирүче агентлык милли яшел сертификатлар бирү һәм сәүдә итү системасына нигезләнеп, тиешле оешмалар өчен яшел сертификатлар хисапларын булдырырга, яшел сертификатларны бирү, сәүдә итү, күчерү һәм юкка чыгару кебек мәгълүматларны теркәргә тиеш. Документ һәр провинциядән, нигездә, административ төбәк эчендә яшел сертификатларны бирүне, сәүдә итүне һәм юкка чыгаруны күзәтү өчен, провинция яшел сертификат хисабын булдырырга таләп итә. Ул кулланучылар исеменнән челтәр компанияләре тарафыннан сатып алынган гадәти гидроэнергетика яшел сертификатларын, яңартыла торган энергиянең тотрыклы үсеш бәяләрен исәпләү механизмына кертелгән электр энергиясе күләмнәренә туры килә торган яшел сертификатларны һәм компенсациясез күчерелгән башка яшел сертификатларны исәпкә алачак. Бу хисаплар шулай ук өлкә энергетика органнарының тиешле ведомстволар белән берлектә яшел сертификатлар белән сәүдә итүдә, бүлүдә яки кирәк булганда юкка чыгаруда катнашуын җиңеләйтәчәк. Сертификацияләүгә килгәндә, яшел сертификатлар проектлардан үз-үзен җитештергән һәм үз-үзен кулланган электр энергиясенә, челтәрдән тыш яңартыла торган энергия энергиясен җитештерүгә һәм 2023 елның 1 гыйнварына кадәр эксплуатациягә кертелгән гадәти гидроэнергетика җайланмаларыннан челтәргә тоташкан электр энергиясенә бирелми (кертелгән). Бәйсез энергия саклау корылмаларыннан чыгарылган электр энергиясе яшел сертификат бирү өчен яраклы түгел. Энергия саклау корылмалары белән җиһазландырылган яңартыла торган энергия энергиясен җитештерү проектлары өчен электр җитештерү корылмалары һәм энергия саклау корылмалары өчен аерым исәпләү гамәлгә ашырылырга тиеш. Сәүдә итүгә килгәндә, сәүдә ителә торган яшел сертификатлар күләме динамик рәвештә көйләнергә тиеш. Электр челтәре предприятиеләре һәм электр энергиясе белән сәүдә итү учреждениеләре электр энергиясен куллану турындагы мәгълүматларны җыйганда һәм отчет биргәндә, тиешле яшел сертификатлы электр энергиясенең тотрыклы үсеш бәяләрен исәпләү механизмына кертелгәнме-юкмы икәнен күрсәтергә тиеш. "Таратылган фотоэлектр энергиясен җитештерүне үстерү һәм төзү чаралары" (Гуо Ненг Фа Син Ненг Гуй [2025] № 7) чыгарылганчы тапшырылган һәм челтәргә тоташтырылган һәм 2025 елның 1 маена кадәр эксплуатациягә кертелгән таратылган фотоэлектр энергиясе җитештерү проектлары өчен, проектны теркәүче субъект (проект хуҗасы) һәм инвестор бер үк субъект булмаган очракта, проектны теркәүче субъект (проект хуҗасы) инвесторга яки башка базар эшләүче субъектларга яшел сертификат бирүдә һәм сәүдә итүдә бергә катнашуны йөкли ала. Яшел сертификат күчерүләренә килгәндә, үз-үзең җитештергән һәм үз-үзең кулланган электр энергиясенә туры килгән яшел сертификатлар сәүдә ителми. Үз-үзең җитештергән һәм үз-үзең кулланган электр энергиясен җитештерү һәм энергия куллану төрле субъектларга караган очракларда, сертификатлар электр энергиясенең чын куллану сценарийына нигезләнеп энергия кулланучы субъектка тапшырыла. Электр челтәреннән тыш проектлар өчен, электр энергиясен сатып алучы да, сатучы да гамәлдәге яңартыла торган энергия чыганаклары белән электр энергиясен исәпләү сертификатларын күрсәтергә тиеш. Компенсацияләүгә килгәндә, 2026 елның 1 гыйнварыннан башлап, яшел сертификат ияләре яшел электр энергиясен куллануны компенсацияләүне яшел сертификатлар белән игълан иткәндә, сертификатларга туры килә торган җитештерү елы яшел электр энергиясен куллану елы белән туры килергә тиеш. Сертификат ияләренә сертификатлар һәм электр энергиясе арасындагы вакытны туры китерүнең төгәллеген яхшыртырга киңәш ителә. Компенсацияләнгән яшел сертификатларга туры килә торган электр энергиясе күләме, принципиаль рәвештә, компенсацияләү сценарийында чын электр энергиясен кулланудан артмаска тиеш. Исемнән чыгару турында мәгълүмат формасында яшел сертификат иясенең исеме, гамәлдән чыгарылган яшел сертификатлар саны, гариза сценарийы, яшел электр энергиясен куллану елы һәм ае, һәм урнашу урыны кебек мәгълүматлар бар.
Конкрет эчтәлек һәм аңлатмалар өчен түбәндәгеләргә мөрәҗәгать итегез: Милли энергетика идарәсе тарафыннан "Яңартыла торган энергия өчен яшел электр энергиясе сертификатларын идарә итү өчен гамәлгә ашыру кагыйдәләре (сынау)" бирү турындагы белдерүне аңлату"Яңартыла торган энергия өчен яшел энергия сертификатларының (алга таба "яшел сертификатлар" дип атала) тулы тормыш циклы белән идарә итүне стандартлаштыру һәм яшел сертификат базарының югары сыйфатлы үсешен алга этәрү өчен, Милли энергетика идарәсе күптән түгел "Яңартыла торган энергия өчен яшел энергия сертификатларын идарә итүне гамәлгә ашыру өчен җентекле кагыйдәләр"не (алга таба "Гамәлгә ашыру кагыйдәләре" дип атала) бастырып чыгарды. Тиешле эчтәлек түбәндәгечә аңлатыла.1. Бирүнең нигезе20 нче чакырылыш КПК Үзәк комитетының дүртенче пленар сессиясендә яңа энергетика системасы төзелешен тизләтү, углерод пигын алдан һәм тотрыклы рәвештә алга этәрү һәм аңа ирешү, шулай ук яшел җитештерү һәм яшәү рәвеше үрнәкләрен тиз формалаштыру тәкъдим ителде. *Кытай Халык Республикасының Энергетика турындагы законында* дәүләтнең яңартыла торган энергия өчен яшел энергия сертификатлары кебек системалар аша яшел энергия куллануны алга этәрү механизмын булдыруы билгеләнә. Милли энергетика идарәсе Партия Үзәк Комитеты һәм Дәүләт Советы карарларын һәм планнарын тулысынча гамәлгә ашыра, тиешле ведомстволар белән берлектә яшел сертификатларга нигезләнгән яшел энергия куллану системасын даими рәвештә яхшырту өстендә эшли. 2024 елның августында ул *Яңартыла торган энергия өчен яшел энергия сертификатларын бирү һәм сату кагыйдәләрен* чыгарды, яшел сертификатларны бирү, сату, куллану һәм юкка чыгаруны үз эченә алган тулы тормыш циклы белән идарә итү механизмын булдырды. 2025 елның мартында Милли үсеш һәм реформа комиссиясе һәм башка ведомстволар белән берлектә ул *Яңартыла торган энергия өчен яшел энергия сертификатлары базарын югары сыйфатлы үстерүне алга этәрү турындагы фикерләрне* бастырып чыгарды, бу яшел энергия куллануга ихтыяҗны тагын да арттырды һәм яшел сертификатлар базарының җанлылыгын ачты. Бу шартларда "Гамәлгә ашыру кагыйдәләре"н формалаштыру, нигездә, өч төп ихтыяҗга нигезләнгән. Беренчедән, ул "Яңартылган энергия өчен яшел электр энергиясе сертификатларын бирү һәм сәүдә итү кагыйдәләре"ндә күрсәтелгән принципларны камилләштерү юлы белән югары дәрәҗәдәге дизайнны төгәл гамәлгә ашыруны максат итеп куя, сертификатлар бирү, тапшыру, юкка чыгару, күзәтү һәм мәгълүмат белән идарә итү кебек төп аспектлар өчен процедура нормаларын ачыклауга игътибар итә, шуның белән яшел сертификатлар белән идарә итүдә тиешле субъектлар өчен ачык оператив кулланма бирә. Икенчедән, ул яшел сертификатларны ирекле чыгаруларны киметү базарлары (CCER), яңартыла торган энергия өчен тотрыклы бәяләр механизмнары һәм углерод чыгаруны икеләтә контроль сәясәте белән туры китерү кагыйдәләрен билгеләү юлы белән механизмнарны координацияләүне һәм бәйләнешен ныгыта, яшел сертификатның әйләнә-тирә мохиткә хокукларының абруен, уникальлеген һәм универсальлеген тәэмин итә. Өченчедән, ул базар катнашучылары өчен кызыклы булган конкрет мәсьәләләрне, мәсәлән, үзкуллану һәм челтәрдән тыш проектлар өчен яшел сертификатлар бирү, яшел сертификат мәгълүматлары буенча бәхәсләрне карау һәм яшел сертификатның әйләнә-тирә мохиткә хокукларына милек хокукын билгеләү аша социаль мәсьәләләрне турыдан-туры хәл итә. "Гамәлгә ашыру кагыйдәләре"н кертү яшел сертификат системасының фәнни төгәллеген, стандартлаштыруын һәм эшләвен тагын да арттырачак, гамәлдәге норматив документлардагы бушлыкларны гамәли дәрәҗәдә нәтиҗәле рәвештә тутырачак. Бу яшел сертификат базарының югары сыйфатлы үсешен алга этәрү, яшел электр энергиясенең экологик кыйммәтен тулысынча ачу һәм икътисади һәм социаль үсешнең комплекслы яшел трансформациясен җиңеләйтү өчен зур әһәмияткә ия.
Төп эчтәлек
Гамәлгә ашыру кагыйдәләре 10 бүлектән һәм 45 маддәдән тора, алар җаваплылык бүленешен, хисап белән идарә итүне, яшел сертификат бирүне, яшел сертификатны күчерүне, яшел сертификатны тикшерүне, каршылыкларны эшкәртүне, мәгълүмат белән идарә итүне, яшел сертификатны күзәтүне һәм башка аспектларны комплекслы рәвештә камилләштерә, һәм тулы һәм аңлаешлы яшел сертификатның тормыш циклы белән идарә итү механизмын булдыра, яңартыла торган энергиянең әйләнә-тирә мохит хокуклары һәм мәнфәгатьләренең стандартлаштырылган эшләве өчен институциональ ярдәм күрсәтә.
Беренчедән, хезмәттәшлек механизмын тирәнәйтү. Милли энергетика идарәсе һәм аның тарафыннан җибәрелгән агентлыклар, өлкә энергетикасын көйләү бүлекләре, электр челтәре предприятиеләре, электр энергиясе белән сәүдә итү учреждениеләре, электр энергиясе җитештерү оешмалары, техник ярдәм бүлекләре һ.б. арасындагы хезмәттәшлек механизмын яхшырту, һәр оешманың яшел сертификат белән идарә итүдәге төп җаваплылыкларын ачыклау һәм ведомстволар арасындагы бәйләнешнең нәтиҗәлелеген көчәйтү.
Икенчесе - хисап системасын камилләштерү. Милли яшел сертификат бирү һәм сәүдә системасы хисабын авторитетлы реестр буларак кулланып, төрле эчке һәм чит ил хисапларының функцияләрен һәм идарә итү таләпләрен камилләштерү, стандартлаштырылган хисап белән идарә итү стандартларын формалаштыру. Провинциаль хисапларны булдыруны берләштерү, милли һәм провинциаль хисаплар арасында бәйләнеш механизмын булдыру, шулай ук җирле яңартыла торган энергия чыганаклары белән электр энергиясен куллану һәм энергияне саклау һәм углерод чыгаруны киметү белән бәйле хисап өчен мәгълүмат базасын ныгыту.
Өченчесе - чыгару белән идарә итүне стандартлаштыру. Яшел сертификатларның классификациясен, чыгару объектларын һәм чыгару стандартларын системалы рәвештә аеру һәм төп звенолар өчен вакыт чикләү таләпләрен ачыклау; Дәүләт электр челтәрен тулысынча каплау нигезендә, яшел сертификат бирүдә объектив киртәләре булган проектлар өчен яшел сертификатларга гариза бирү таләпләре аерым ачыклана, бу инде теркәлгән проектлар өчен яшел сертификат бирүнең тулы каплавын тагын да тирәнәйтә. Яңа энергетиканың тотрыклы үсешенең бәяләрне исәпләү механизмы өчен тиешле яшел сертификатларны билгеләү һәм аеру, яңа энергетиканың комплекслы базарга юнәлтелгән реформасының яңа таләпләренә туры китереп.
Дүртенчедән, тапшыру кагыйдәләрен камилләштерү. Яшел сертификат базары сәүдәсе, яшел электр энергиясе сәүдәсе, гамәлдәге гадәти гидроэнергетика, үзкуллану һәм челтәрдән тыш проектлар кебек сценарийларда яшел сертификат тапшыру таләпләрен ачыклау, стандартлаштырылган тапшыру белән идарә итүне булдыру һәм яшел сертификатларның ачык милек хокукын тәэмин итү. Яшел энергия сәүдәсе һәм канал тапшыру килешүләре кебек базарга юнәлтелгән ысуллар ярдәмендә сәүдә даирәсенә яшел сертификатларны кертүне тәкъдим итү һәм яшел сертификатларның бәясенең 0 дән югарырак булуын ачыклау, яшел энергияне төбәкара куллану өчен әйләнә-тирә мохит хокукларын һәм мәнфәгатьләрен ачык бүлүне нәтиҗәле рәвештә яклау.
Бишенчедән, ышанычлы тикшерү механизмын булдыру. Әйләнә-тирә мохит атрибутларының уникальлегенә игътибар итеп, тикшерү кагыйдәләрен һәм әйләнә-тирә мохиткә хокукларны ия булуны төп сценарийларда, мәсәлән, яраклылык срогы, яшел энергия куллану декларациясе (сертификацияләү), CCER тикшерүе һәм теркәлүе, хисапны юкка чыгару һ.б. классификацияләү һәм ачыклау, һәм яшел энергия куллану декларациясе өчен вакытны туры китерү таләпләрен тәкъдим итү, яшел энергия куллануны соңрак күзәтү, тикшерү, бәяләү, сертификацияләү һәм башка эшләр өчен ышанычлы дәлилләр китерү.
Алтынчыдан, каршылыкларны карау өчен ныклы механизм булдыру. Яшел сертификатлар бирү һәм тапшыру нәтиҗәләренә каршылыкларны карау принципларын һәм процедураларын стандартлаштыру, яшел сертификатларны кире кайтару һәм тулыландыру механизмын камилләштерү, шулай ук базар субъектларының законлы хокукларын һәм мәнфәгатьләрен яклау.
Җиденчедән, мәгълүматны күзәтүне көчәйтү. Төп таләпләр - мәгълүматларның дөреслеген һәм күзәтеп баруын тәэмин итү, тиешле бүлекчәләрнең мәгълүмат белән идарә итү җаваплылыгын ачыклау, законсыз һәм тәртипсез гамәлләр өчен җәза чараларын билгеләү, ышанычлылык өчен стимулларны һәм намуссызлыкка чикләүләрне көчәйтү, һәм яшел сертификатлар базары өчен ныклы саклану сызыгы булдыру.
3, Гамәлгә ашыру кагыйдәләре рәсми рәвештә бастырылганнан соң, Милли энергетика идарәсе эшнең түбәндәге өч аспектына игътибар итәчәк.
Берсе - хезмәттәшлекне гамәлгә ашыруны алга этәрү. Яшел сертификат бирү. Оешма Милли Энергетика Администрациясенең җибәрелгән агентлыкларын, электр челтәре предприятиеләрен, электр энергиясе белән сәүдә итү учреждениеләрен, яңартыла торган энергия мәгълүматы белән идарә итү үзәкләрен һәм башка бүлекчәләрне координацияли һәм җитәкли, яшел сертификатларның тулы тормыш циклы белән идарә итүне бергәләп башкарырга, бирү, тапшыру, тикшерү, каршылыкларны эшкәртү һәм күзәтү эшләренең Гамәлгә ашыру кагыйдәләренә туры китереп стандартлаштырылган һәм тәртипле башкарылуын тәэмин итә.
Икенчесе - система ярдәмен көчәйтү. Милли яшел сертификатлар бирү һәм сәүдә итү системасын оптимальләштерүне һәм яңартуды даими рәвештә тирәнәйтү, система функцияләрен төзүне һәм платформаларара үзара бәйләнеш нәтиҗәлелеген көчәйтү, һәм яшел сертификатлар бирүне тулысынча үз эченә алган һәм яшел сертификатлар базарын югары сыйфатлы үстерүнең яңа шартларында зур күләмдә чыгару, сәүдә итү һәм тапшыру мәгълүматларын нәтиҗәле эшкәртүне тәэмин итүгә игътибар итү. Яшел сертификатларның күзәтүчәнлеген һәм акыллы статистик анализ мөмкинлекләрен көчәйтү, шулай ук Гамәлгә ашыру кагыйдәләренең төрле нигезләмәләрен гамәлгә ашыру өчен тотрыклы һәм нәтиҗәле система ярдәме күрсәтү.
Өченчесе - динамик бәяләүне оптимальләштерү. "Гамәлгә ашыру кагыйдәләрен" гамәлгә ашыруны җентекләп күзәтергә, яшел сертификатлар базары эшчәнлеген даими күзәтергә һәм анализларга, тиешле идарә итү бүлекләренең, базар субъектларының һәм тикшеренү учреждениеләренең акыллы сорауларына тиз арада җавап бирергә, яңа хәлләрне һәм проблемаларны өйрәнергә һәм хәл итәргә, шулай ук яшел сертификатлар белән идарә итү системасын даими рәвештә камилләштерергә.
Бастырып чыгару вакыты: 2026 елның 9 гыйнвары