Күптән түгел үзәк дәүләт предприятиеләренең кайбер инвесторлары кайбер провинцияләр фотоэлектрик җирләргә ике салымны тулы мәйдан нигезендә сала башлагач, төркем тикшерүне үткәндә барлык проектларның да ике салым өчен тулы мәйдан нигезендә исәпләнүен ачыктан-ачык таләп итүен хәбәр иттеләр. "136 нчы документ нигезендә электр энергиясе бәясе куркынычы белән беррәттән, бернинди фотоэлектрик проект та тикшерүне уза алмый диярлек."
Моңа җавап итеп, фотоэлектрик сәнәгате башка провинцияләрдәге фотоэлектрик проектларның җир куллану хәле белән танышты. Тагын бер үзәк дәүләт предприятиесе төньяк-көнбатыштагы билгеле бер провинциядә урнашкан фотоэлектрик проекты узган елдан бирле тулы мәйданга нигезләнеп фотоэлектрик җирләргә ике салым салуга дучар булуын, һәм тәмамланган күп кенә проектларның "җимерелүе" турында турыдан-туры белдерде. Шул ук вакытта, үзәк дәүләт предприятиесе дә җир һәм фотоэлектрик массивның бөтен мәйданына салынган ике салым нигезендә исәпләде. Нәтиҗәдә, төзеләчәк проектларның, нигездә, төзелешне дәвам итү мөмкинлеге юк.
Яңа энергиянең базарга тулысынча керүен стимуллаштыру өчен 136 нчы документта каралган электр энергиясе бәяләренең кимүе көтелгән шартларда, фотоэлектрик җирләргә күп еллар дәвамында кабатланган ике салым фотоэлектрикка кинәт суынып баручы инвестицияләргә тагын бер зур зыян китерде.
Тулы мәйданлы салым салу фотоэлектрик проектлар өчен чыгымнарны исәпләүне катлауландыра.
Күптән түгел Синьцзяннан бер инвестор Photovoltaic агентлыгына узган ел Синьцзяндагы фотоэлектрик проектларга бөтен территория буенча җир кишәрлеге салымы салынырга башланганлыгын әйтте. Электр энергиясе бәясенең түбән булуы һәм фотоэлектрик проектларның югары дәрәҗәдәге чикләнеше, җир салымы бәясе белән бергә, сизелерлек артуга китерде. "Проектның табыш күрсәткече бөтенләй табышсыз".
2023 елда бөтен мәйданга салымны квадрат метрга 3 юань күләмендә салу планлаштырылган иде. Ләкин, берничә тапкыр фикер алышудан һәм берничә инвестор арасында сөйләшүләрдән соң, соңгы салым стандарты квадрат метрга 0,6 юань итеп билгеләнде. Шулай да, 10 МВт өчен 250 му стандарты буенча исәпләнсә дә, бу елына МВт өчен 10 000 юань өстәмә чыгым дигән сүз. "20 еллык электр энергиясе җитештерү циклына караганда, бу бәянең ваттка 0,2 юаньга артуын аңлата", - диде инвестор. "Синҗандагы проектлар, нигездә, югалту чигендә. 136 нчы документ йогынтысы белән бергә, аннан соңгы проектларны гамәлгә ашыру бөтенләй мөмкин түгел. Башка инвесторлар инде күп фотоэлектрик күрсәткечләрне кире кайтардылар."
Кытайның Төньяк-Көнбатышындагы билгеле бер провинциядә урнашкан үзәк дәүләт энергетика предприятиесенең тагын бер хезмәткәре дә узган елдан бирле аның фотоэлектрик проекты өчен җир биләү салымы бөтен районга салынганлыгын, шул ук җыю стандарты квадрат метр өчен 0,6 юань булуын әйтте. Эшкәртелгән җир биләү өчен салым да бөтен районга салынган, квадрат метр өчен 8 юаньга кадәр. "Проект тәмамланганчы һәм тәмамланганнан соң җыю стандартлары кат-кат үзгәреп тора, фотоэлектрик предприятиеләрне "үтерергә" этәрә", - диде үзәк дәүләт предприятиесе хезмәткәре ярдәмсез рәвештә.
"Хәзерге вакытта фотоэлектрик проектларның җир бәясе чыннан да бик югары. Хәтта аз кеше яшәгән комлы һәм ялангач җирләрдәге проектлар өчен дә җир бәясе мусына 2800 юаньга кадәр җитә. Мәсәлән, җирне сатып алу өчен түләү мусына якынча 1800 юань, төзелеш җирләрендәге үлән үсемлекләрен торгызу өчен түләү мусына якынча 2300 юань, ә көтүчеләр өчен пенсия иминияте һ.б." Үзәк дәүләт предприятиесе хезмәткәре өстәде: "Шәһәр җирләрен куллану салымы һәм бөтен территориягә салынган авыл хуҗалыгы җирләрен биләү салымы өстәлгәч, 136 нчы документ фотоэлектрик энергиянең базарга тулысынча керүен алга сөргәннән соң, ул спот базарына кергәч, җир салымнары һәм түләүләре электр станцияләренә инвестицияләрне тулысынча җимерергә мөмкин."
Башка бер үзәк һәм көнчыгыш провинциядәге үзәк дәүләт предприятиесенең төзелеш компаниясе дә үз проектына фотоэлектрик җирләр өчен ике салымны түләргә кушылганлыгын, ләкин ничек түләргә, кайчан түләргә яки территорияне ничек билгеләргә ачык күрсәтмәләр бирелмәгәнлеген, шуңа күрә алар һаман да бурычларда калырга мөмкин булуын әйтте. Тулы күләмле салым башланса, "проектның табыш ставкасын күзәтеп булмый".
136 нчы документта каралганча, электр энергиясе бәяләренең ачык булмавы һәм җир салымын тулысынча җыю куркынычы белән очрашкан берничә үзәк предприятиенең төзүчеләре расланган фотоэлектрик проектлар өчен җир салымын исәпләү хәзер тулысынча җыюны таләп итә дип белдерделәр. Үзәк предприятиеләрнең күпчелеге фотоэлектрик проектларга инвестицияләр салуда барган саен консервативрак була бара, һәм кайберләренең соңгы вакытта бернинди проекты да расланмаган.
Югарыда телгә алынган инвестор борчылуын белдереп: "Күбрәк провинцияләр җиргә ике салым җыюны әкренләп көчәйткән саен, аларны ничек җыю 136 нчы документтан соң проектларның "яшәп калу сызыгын" билгеләүче тагын бер төп факторга әйләнәчәк. Алдан куркынычлар булганда, бердәнбер вариант - җыюны бөтен мәйдан буенча катгый исәпләү", - диде.
"Югарысын түгел, ә түбәнен сайла" дигән әйтем буш сүзгә әйләнде
Фотоэлектрик тармакта җиргә ике салым салу мәсьәләсе "13 нче бишьеллык"тан "14 нче бишьеллык"ка кадәр дистә ел дәвамында тармакны борчый. Аларны җыю-алмау, ничек җыю һәм җыю стандартлары һәрвакыт җирле хакимият карамагында булды. Проектны эшләү вакытында вәгъдә ителгән җир салымы стандартлары һәм проект тәмамланганнан соң бирелгәннәре шактый аерылып тора, бу шулай ук фотоэлектрик проектларның керем моделенең тулысынча бозылуына китерде. Күп проектлар зыян китерә торган хәлгә төште.
2023 елда Милли Энергетика Администрациясе "Яңа чорда яңа энергетиканың югары сыйфатлы үсешен алга этәрү буенча гамәлгә ашыру планының очрак интерпретациясен" бастырып чыгарды, анда төрле провинцияләр һәм шәһәрләрдә җир куллану салымын җыю стандартлары ачык түгел, һәм бер урында берничә салым җыю күренеше еш очрый дип ачык әйтелә. Урындагы дискрецион вәкаләтләр зур, һәм күп проектларда җирле салым бюролары һәм башкалар электр челтәренә тоташтырылганнан яки берничә ел эшләгәннән соң өстәмә җир салымнарын салалар.
Моннан тыш, җыю стандартлары бик нык аерылып тора, һәм төрле төбәкләрдәге охшаш проектлар өчен салым түләүләре дә сизелерлек аерылып тора. 10 МВт фотоэлектрик проект өчен еллык салым түләүләре 78 000 дән 2,04 миллион юаньга кадәр, бу җил һәм кояш энергиясе предприятиеләренә салым йөген сизелерлек арттыра. 2021 елда Көньяк-Көнбатыш Кытайның билгеле бер районында фотоэлектрик проектны мисал итеп алсак, 200 МВт фотоэлектрик станция өчен генә җир салымы һәм түләү 150 миллион юаньнан артып киткән, һәм проектның инвестиция бәясе 20% тан артыкка арткан.
Милли энергетика идарәсе барлык җирлекләрдән шәһәр җирләрен куллану салымын һәм авыл хуҗалыгы җирләрен биләү салымын җыю күләмен һәм стандартларын ачык билгеләү өчен "югарысын түгел, ә түбәнен сайлау" принцибын үтәргә таләп итсә дә. Ләкин, чынлыкта, җирле үзидарә органнарының дискрецион вәкаләте чикләнмәгән.
Хәзерге вакытта төрле провинцияләрдә җир салымын җыюның өч төрле ысулы бар: свай нигез нокталарына, квадрат массив күләгәләренә һәм участокның бөтен мәйданына нигезләнеп. Җир салымы бәясе бу өч ысул арасында бик нык аерылып тора. "Свай нигез мәйданы, квадрат массивның проектланган мәйданы һәм участок мәйданы арасында 1:10:50 бәйләнеше бар", - дип таныштырды тармак белгече.
Хенан провинциясендәге бер инвестор элегрәк Photovoltaic компаниясенә 2018 елда эксплуатациягә кертелгән проектның мәйданы компонентларның күләгә мәйданы һәм башка мәйданнар нигезендә якынча 100 000 квадрат метр тәшкил итә дип билгеләнгәнен, салым күләме 430 000 юань тәшкил итә дип белдергән иде. Ләкин, 2023 елда салым органнары салым мәйданы 1,738 миллион квадрат метр булган тулы мәйданны түләргә таләп иттеләр, нәтиҗәдә салым күләме 10 миллион юаньнан артып китте.
Шунысын да ассызыкларга кирәк, тикшеренүләргә һәм җәмәгатьчелеккә ачык мәгълүматка нигезләнеп, Цинхай, Синьцзян, Хубэй, Эчке Монголия, Юньнань, Шаньдун, Хэнань һәм Нинся кебек берничә провинциядәге кайбер районнар фотоэлектрик проектлардан җир салымнарын ала башладылар. Иң төп җыю стандарты массивның вертикаль проекция мәйданына нигезләнгән, ә кайбер провинцияләрдә ул фотоэлектрик кырның бөтен мәйданына нигезләнгән. Кайбер төбәкләргә салым түләргә тәкъдим ителә һәм алар әле дә сөйләшүләр өчен мөмкинлекләр калдыра, ә кайбер башка төбәкләрдә салымнар инде чыннан да түләнгән.
Шуңа бәйле рәвештә, инвесторлар шулай ук җирле хакимият органнарын 136 нчы документны чыгаруның башлангыч этабында тармакның адаптив көйләнешен тулысынча карарга, фотоэлектрик җирләргә ике салым җыюны туктатырга яки җыю стандартларын мөмкин кадәр тизрәк ачыкларга, һәм инвесторлар инвестиция ышанычын җитәрлек дәрәҗәдә саклый алсын өчен җитәрлек исәпләү урыны бирергә чакыра.
Бастырып чыгару вакыты: 2025 елның 23 июле