21 майда, Милли үсеш һәм реформа комиссиясе һәм Милли энергетика идарәсе "Яшел энергияне турыдан-туры тоташтыруны үстерүне тәртипле рәвештә алга этәрү мәсьәләләре турында белдерү" бастырып чыгарды, яңа энергия җитештерү һәм куллануның комплекслы үсеш моделен тикшерде һәм яңартты, шулай ук яңа энергияне җирле һәм якын-тирәдә куллануны алга этәрде.
Документ нигезендә, бу мәкаләдә искә алынган яшел энергиягә турыдан-туры тоташу җил энергиясе, кояш энергиясе җитештерү һәм биомасса энергиясе җитештерү кебек яңа энергия чыганакларының җәмәгать электр челтәренә турыдан-туры тоташтырылмавын, ә бер генә кулланучыга турыдан-туры тоташу линияләре аша яшел энергия бирүен аңлата, бу исә бирелгән электр энергиясенең ачык физик күзәтүчәнлегенә ирешергә мөмкинлек бирә.
Турыдан-туры тоташтыру линияләре дип электр чыганакларын электр кулланучыларына турыдан-туры тоташтыручы махсус электр линияләре атала. Йөкләнешнең гомуми электр челтәренә тоташтырылганлыгына карап, ул ике төргә бүленә: челтәргә тоташтырылган һәм челтәрдән тыш төр. Алар арасында челтәргә тоташтырылган проектлар гомуми электр челтәренә берләштерелә, гомуми электр челтәре белән ачык физик интерфейс һәм җаваплылык интерфейсын формалаштыра. Электр чыганагы кулланучы һәм гомуми электр челтәре арасындагы милек хокукларын билгеләү ноктасының кулланучы ягына тоташтырылырга тиеш.
Шунысын да билгеләп үтәргә кирәк, туры тоташтыру линияләре аша берничә кулланучыга яшел электр энергиясен турыдан-туры тәэмин итү өчен аерым кагыйдәләр бар. Таратылган фотоэлектрик энергия чыганаклары "Таратылган фотоэлектрик энергия җитештерүне үстерү һәм төзү буенча административ чаралар" кебек сәясәтләргә туры китереп гамәлгә ашырылырга тиеш.
Проект күләме: Яңа энергетика проектлары яңа өстәлгән йөкләнеш белән берлектә төзелергә мөмкин. Күмер һәм газ белән эшләүче үзидарә электр станцияләре яңартыла торган энергияне үстерү фондын тулысынча түләгән дигән шарт нигезендә, гамәлдәге йөкләнеш турыдан-туры яшел электр энергиясенә тоташтырылачак. Углерод чыгаруны киметү буенча катгый таләпләре булган экспортка юнәлтелгән предприятиеләр үзләренең гамәлдәге йөкләнешләре өчен турыдан-туры яшел электр энергиясенә тоташуны гамәлгә ашыру өчен тирә-юньдәге яңа энергия ресурсларын тулысынча куллана алалар. Электр челтәренә тоташу яки куллану чикләүләре аркасында электр челтәренә тоташа алмаган проектлар процедураларны үзгәрткәннән соң яшел электр энергиясенә турыдан-туры тоташтырыла ала.
Моннан тыш, җил һәм кояш энергиясе җитештерү күләме өлкә энергетика административ идарәсе тарафыннан төзелгән яңа энергия җитештерүне үстерү һәм төзү планына кертелгән.
Көндәлек модель: Принцип буенча, яшел энергиягә турыдан-туры тоташу проектлары өчен йөкләнеш төп җаваплы субъект булырга тиеш. Энергия чыганагына йөкләнеш, яки энергия җитештерүче предприятие яки ике як тарафыннан оештырылган уртак предприятие компаниясе инвестиция салырга мөмкин. Бер үк инвестиция субъекты булмаган кешеләр өчен милек хокукларын, килешүләрне, җаваплылыкларны һәм башка бүленешләрне ачык билгеләү өчен күпьеллык энергия сатып алу килешүе яки энергия белән идарә итү контракт килешүе имзаланырга тиеш.
Конкрет пропорция: Проект "йөкләнешкә карап чыганакны билгеләү" принцибына нигезләнергә тиеш. Проектның еллык үз-үзе җитештергән һәм үз-үзе кулланган яңа энергия энергиясенең гомуми электр энергиясе җитештерүгә карата өлеше 60% тан ким булмаска, ә гомуми электр энергиясе куллануга карата өлеше 30% тан ким булмаска тиеш. Үз-үзе җитештергән һәм үз-үзе кулланган энергиянең өлеше даими рәвештә арттырылырга тиеш, һәм 2030 елга кадәр ул 35% тан ким булмаска тиеш.
Электр челтәренә тоташкан электр энергиясенең гомуми электр энергиясе җитештерүдәге өлешенең югары чиге һәр өлкә дәрәҗәсендәге энергетика органнары тарафыннан чынбарлыктагы шартларны исәпкә алып билгеләнергә тиеш һәм, гадәттә, 20% тан артмаска тиеш.
Чыгымнар ягыннан: Яшел энергияне турыдан-туры тоташтыру проектлары Дәүләт Советының бәя һәм финанс органнарының тиешле кагыйдәләренә туры китереп, тапшыру һәм бүлү өчен түләүләрне, система эксплуатациясе чыгымнарын, сәясәт нигезендәге кросс-субсидияләрне, дәүләт акчаларын һәм өстәмә түләүләрне һ.б. түләргә тиеш. Барлык җирлекләр дә милли кагыйдәләрне бозып, тиешле түләүләрне киметмәскә яки азат итмәскә тиеш.
Электр энергиясе базары: Электр энергиясе базарындагы операцияләрдә гомумән катнашу өчен, җитештерү базар операцияләре нәтиҗәләренә нигезләнеп оештырыла, һәм гомуми электр челтәре белән алмашу энергиясе буенча исәпләшелә. Проект йөкләмәсе электр челтәре предприятиесе исеменнән электр энергиясе өчен сатып алынмый.
Җаваплылык бүленеше: Электр челтәренә тоташкан яшел энергияне турыдан-туры тоташтыру проектлары һәм җәмәгать электр челтәре милек хокукларын билгеләү ноктасына нигезләнгән ачык һәм төгәл куркынычсызлык җаваплылыгы интерфейсын тәшкил итә. Проект эчке чыганак-йөкләнеш үзенчәлекләре, баланслаштыру куәте, икътисади файда һәм җәмәгать электр челтәре белән энергия алмашу кебек факторларны комплекслы рәвештә исәпкә алырга, электр челтәренә тоташкан куәтне мөстәкыйль һәм акылга сыярлык итеп игълан итәргә, һәм электр челтәре предприятиесе белән электр белән тәэмин итү җаваплылыкларын һәм электр челтәренә тоташкан куәттән тыш чыгымнарны билгеләү турында сөйләшүләр алып барырга тиеш.
Бастырып чыгару вакыты: 2025 елның 30 мае